نفس خود را با گناهان آلوده ساخته ، محروم گشته است . ايمان ، اخلاق و عمل صالح بدون سه نوع آگاهى و معرفت ميسور نيست و تمام معارف اصلى اسلام ناب محمدى ( ص ) را اين سه شناخت تشكيل مىدهد كه واجب عينى مىباشند و بر هر فرد آگاهى از آنها واجب است و ساير معارف و آگاهىهاى ضرورى حداكثر واجب كفايى هستند و اگر غيرضرورى باشند فضيلت يا فضل شمرده مىشوند ، آن سه معرفت اصلى و اصيل عبارتند از : 1 . علم عقايد : شناخت مسائل عقيدتى كه دامنه آن از مبدأ تا معاد گسترده است و بر هر فرد مسلمان است اين حقايق را بشناسد و بدان‌ها ايمان آورد . 2 . علم اخلاق : شناخت صفات و خصلت‌هاى زشت و زيبا ، فضيلت و رذيلت تا به فضائل آراسته و از رذائل پيراسته گردد . 3 . علم احكام شرعيه : معرفت جميع حلال‌ها و حرام‌هاى الهى تا به حلال‌ها و واجبات عمل نمايد و از حرام‌ها بپرهيزد كه اين‌ها حدود الهى هستند و نبايد حدود الهى را زير پا بگذارد يا به حريم الهى و منطقه ممنوعه ورود پيدا كند كه قرآن كريم مىفرمايد : تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ فَلا تَقْرَبُوها ، « 1 » وَ مَنْ يَتَعَدَّ حُدُودَ اللَّهِ فَأُولئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ . « 2 » گواه اين سخن كه معارف اصيل و واجب دينى سه معرفت مذكور مىباشد ، روايت شريف نبوى است كه مرحوم ثقه الاسلام - به تمام معناى حقيقى كلمه - كلينى رازى - قدّس الله نفسه الزكيه - در كافى شريف آورده است كه حضرت وارد مسجد شدند و مشاهده كردند كه مردمان بر گرد فردى حلقه زده‌اند ، پرسيدند : اين چيست ؟ پاسخ شنيدند : او علامه ( بسيار دانا ) است ، پرسيدند : علامه چيست ؟ پاسخ شنيدند : او داناترين مردمان است به دودمان عرب و وقايع آنان و روزگاران جاهليت و اشعار عربى . فرمودند : اين دانشى است كه نادانش را زيانى نرساند و دانايش را سودى نبخشد ، سپس

--> ( 1 ) . بقره ( 2 ) : 187 . ( 2 ) . بقره ( 2 ) : 229 .